Selecciona unha inicial para ver as entradas correspondentes:
A B C D E F G H I K L M N O P R S T U V W X Z

Lingüística cognitiva

Definición:

Corrente xurdida a finais dos anos 70 do século pasado dentro da disciplina xeral da ciencia cognitiva, na que tamén se integran a psicoloxía cognitiva, a Neurociencia ou a Intelixencia Artificial. Comparte con todas elas a noción de que a interacción co mundo ten lugar a través de constructos mentais. Aínda que agrupa diversas propostas teóricas, a lingüística cognitiva considera en conxunto que as unidades e estruturas lingüísticas son manifestacións de capacidades cognitivas xerais (capacidade de organización conceptual, categorización e procesamiento), así como da experiencia colectiva e individual. Ao rexeitar a visión da linguaxe como sistema ou facultade autónoma, este enfoque oponse ao estruturalismo e ao xenerativismo.

As orixes da lingüística cognitiva atópanse no interese suscitado polo estudo da significación e na investigación psicolingüística de Eleanor Rosch sobre o papel dos prototipos na categorización. Nos anos 90 do século XX institucionalízase coa creación da Asociación Internacional de Lingüística Cognitiva e de revistas especializadas como Cognitive Linguistics. Os seus principais representantes son George Lakoff (1987) e Ronald Langacker (1987). A lingüística cognitiva investiga fundamentalmente as relacións entre lingua e pensamento e trata de analizar como se realizan as operacións mentais que nos permiten razoar, organizar e almacenar o coñecemento. Os seus temas de interese son, entre outros:

  1. o fenómeno da categorización nas linguas naturais (como se empregan os prototipos, ou como se constrúen e interpretan as metáforas e as metonimias);
  2. a descrición dos principios de organización lingüística (por exemplo, o principio de iconicidade, isto é, que a forma reflexa aspectos da mensaxe transmitida);
  3. como se organiza e almacena o coñecemento por medio de modelos cognitivos proposicionais (Lakoff, 1987) e marcos ou frames, sempre desde unha perspectiva que non separa o coñecemento semántico ou lingüístico do enciclopédico ou extralingüístico; e
  4. o estudo de diversos aspectos gramaticais considerando a súa motivación cognitiva.

Outros ámbitos de investigación para a lingüística cognitiva son os mecanismos de gramaticalización e de cambio semántico, o cambio lingüístico, a análise do discurso ou as aplicacións pedagóxicas dos seus principios teóricos, especialmente para o ensino da lingua materna ou dunha lingua estranxeira (Taylor, 1993).

Entradas relacionadas: 
Bibliografía: 

Lakoff, G. A. 1987. Women, Fire and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. Chicago: University of Chicago Press.

Langacker, R. W. 1987. Foundations of Cognitive Grammar. Stanford, C.A.: Stanford University Press.

López Rúa, P. 2003. Birds, Colours and Prepositions. The Theory of Categorization and its Applications in Linguistics. Munich: Lincom Europa.

Taylor, J. 1989. Linguistic Categorization. Prototypes in Linguistic Theory. Oxford: Clarendon Press, 1995.

Taylor, J. 1993. “Some Pedagogical Implications of Cognitive Linguistics”, in Geiger, R. A. & Rudzka-Ostyn, B. (eds.), 1993, pp. 201-23.

Correspondencia noutros idiomas
Galego: 
Lingüística cognitiva
Inglés: 
Cognitive linguistics
Francés: 
Linguistique cognitive
Alemán: 
Kognitive Linguistik
Italiano: 
Linguistica conoscitiva
Polaco: 
Lingwistyka kognitywna
Portugués: 
Linguística cognitiva
Entrada anterior / seguinte:

Cómo citar esta páxina

Palacios Martínez, Ignacio (dir.), Rosa Alonso Alonso, Mario Cal Varela, Yolanda Calvo Benzies, Francisco Xabier Fernández Polo, Lidia Gómez García, Paula López Rúa, Yonay Rodríguez Rodríguez & José Ramón Varela Pérez. 2019. Dicionario electrónico de ensino e aprendizaxe de linguas. (Dispoñible en líña en https://www.dicenlen.eu/gl/diccionario/entradas/linguistica-cognitiva, con data de acceso 16/12/2019).