Selecciona unha inicial para ver as entradas correspondentes:
A B C D E F G H I K L M N O P R S T U V W X Z

Código

Definición:

Nun sentido xeral, calquera sistema de signos, xunto coas súas regras de uso, que permita enviar e recibir mensaxes.

Bibliografía: 

Lyons, J. 1981a. Language and Linguistics. An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press.

En certas expresións como, por exemplo, alternancia de códigos ou mestura de códigos, equivale a variedade lingüística e pode referirse a linguas distintas ou a dialectos máis ou menos diferenciados dunha mesma lingua.

Bibliografía: 

Romaine, S. 1994. Language in Society: An Introduction to Sociolinguistics. Oxford: Oxford University Press.

As expresións código elaborado e código restrinxido designan, na teoría do sociólogo británico Basil Bernstein, que publicou diversos volumes entre 1971 e 1975, dúas variedades lingüísticas moi diferenciadas que empregan en distinta medida os membros de diferentes grupos sociais. O chamado código elaborado caracterízase, entre outros, polos seguintes trazos:

  1. emprego de estruturas gramaticais completas cuxa interpretación non depende do contexto extralingüístico;
  2. abundancia de estruturas sintácticas complexas con gran diversidade de pautas de subordinación;
  3. gran variedade de adxectivos, adverbios, etc.; e
  4. uso frecuente da primeira persoa.

O código restrinxido presenta, en cambio, características practicamente opostas:

  1. a organización da información tende a ser menos estruturada;
  2. a interpretación dos enunciados depende a miúdo do contexto inmediato;
  3. emprégase unha menor diversidade de pautas sintácticas complexas; e
  4. o uso de adxectivos e adverbios é máis ríxido e limitado, etc.

O código restrinxido, segundo Bernstein, é propio da clase traballadora, onde a linguaxe a miúdo emprégase como reforzo da unidade do grupo, onde os coñecementos compartidos fan innecesaria a formulación explícita da información. En cambio, o código elaborado é un estilo comunicativo característico das clases medias e as clases superiores. En realidade, todos os falantes teñen acceso ao código restrinxido e emprégano en certas ocasións, pois esta é a variedade das situacións máis informais. Con todo, é pouco probable que os membros dos grupos menos privilexiados posúan suficiente experiencia no uso do código elaborado, o que ten importantes repercusións educativas. Dado que o código elaborado é o propio da escola, a escasa exposición dos nenos e nenas de clase obreira baixa a esta variedade sitúaos en clara desvantaxe fronte aos doutros grupos sociais, o que aumenta as súas probabilidades de fracaso escolar. Esta conclusión, coñecida como teoría do déficit, deu lugar a importantes investimentos en programas compensatorios nos anos 60, especialmente en Estados Unidos e, sobre todo, suscitou un amplo debate sobre o tema. As críticas máis duras viñeron de parte dalgúns sociolingüistas, que puxeron en dúbida os datos sobre os que se baseaba esta teoría e trataron de demostrar que, máis que empregar un código restrinxido ou deficitario, os nenos e nenas de clase obreira baixa posúen estilos ou estratexias comunicativas diferentes aos doutros grupos.

Bibliografía: 

Bernstein, B. 1971-1975. Class, Codes and Control, Volumes 1-3. London: Routledge & Kegan Paul.

Littlejohn, Stephen & Foss, Karen A. 2010. Theories of Human Communication. Long Grove, IL: Waveland Press. 10th edition.

Wardhaugh, R. 1986. An Introduction to Sociolinguistics. Oxford: Blackwell, 1992.

Correspondencia noutros idiomas
Galego: 
Código
Inglés: 
Code
Francés: 
Code
Alemán: 
Kode
Italiano: 
Codice
Polaco: 
Kod
Portugués: 
Código
Entrada anterior / seguinte:

Cómo citar esta páxina

Palacios Martínez, Ignacio (dir.), Rosa Alonso Alonso, Mario Cal Varela, Yolanda Calvo Benzies, Francisco Xabier Fernández Polo, Lidia Gómez García, Paula López Rúa, Yonay Rodríguez Rodríguez & José Ramón Varela Pérez. 2019. Dicionario electrónico de ensino e aprendizaxe de linguas. (Dispoñible en líña en https://www.dicenlen.eu/gl/diccionario/entradas/codigo, con data de acceso 19/02/2020).